گزارشی از یک پایان نامه درباره دیپلماسی علم و فناوری
سه شنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۴

۲٫sadouqمتن زیر خلاصه ای از پایان نامه آقای سیدمحمود صدوق است که با موضوع «طراحی مدل بومی توسعه دیپلماسی علم و فناوری در کشور» انجام شده است:

علم زبانی بین المللی محسوب می شود که از هرگونه تعصبات به دور است. علاوه بر این علم، فناوری و روابط بین المللی عواملی هستند که بر یکدیگری تاثیر می گذارند و می توانند همدیگر را بهبود ببخشند. لذا وجود چنین ظرفیتی موجب ایجاد عرصه جدیدی به نام دیپلماسی علم (که در برخی کشورها با نام های دیپلماسی فناوری، دیپلماسی علمی و دیپلماسی علم و فناوری شناخته شده می باشد) شده است. عرصه ای که توجه بسیاری از افراد را از جمله دانشمندان و سیاستمداران به خود جلب کرده است.
دیپلماسی علم و فناوری به معنای استفاده از ابزارهای سیاسی برای توسعه علم و فناوری و استفاده از ابزارهای علمی و فناورانه برای توسعه روابط سیاسی است که نهایتاً تسهیل توسعه دوطرفه و دستیابی به منافع ملی و بین المللی را به همراه خواهد آورد.
اهمیت این حوزه زمانی آشکار می شود که علاوه بر این که کشورهای متعددی آن را مورد توجه قرار دادند، رهبر انقلاب بارها تکرار نموده اند که اقتدار حقیقی یک ملت علم است، علم است که بقیه منابع و مایه های اقتدار را به کشور ارزانی می دارد. همچنین اعطای هدایای فناورانه به سایر کشورها یا سخنرانی رئیس جمهور کشور جناب آقای دکتر حسن روحانی در دانشگاه تهران و ابراز نیاز ایشان به این حوزه از دیپلماسی، از جامعه دانشگاهی، خود مبین اهمیت حوزه علم و فناوری است.
در پژوهش انجام شده بیش از ۳۵۰ مقاله، گزارش، سند و غیره مورد مطالعه قرار گرفتند (که علاوه بر نوشتارهای داخلی شامل نوشتارها و اظهارنظر افراد صاحب نظری از کشورهای آمریکا، انگلیس، ژاپن، فرانسه، کانادا و همچنین برخی نوشتارهای کشورهای هند و لهستان بودند) و درکنار آن ها مصاحبه های اکتشافی نیز انجام گرفت. نهایتاً اجزای مدل شناسایی و مدل نهایی مورد تائید قرار گرفت.
از جمله محدودیت های این پژوهش می توان به نبود حتی یک مقاله علمی و پژوهشی، نبود مجلات علمی مرتبط داخلی، نبود پژوهش مشابه پیشین و کمبود خبرگان این حوزه اشاره نمود و همچنین در خصوص نوآوری های پژوهش می توان به گردآوری ادبیات جامع، کتابی که در حال چاپ است و شناسایی ابعاد تاثیرگذار بر توسعه دیپلماسی علم اشاره کرد.
ذیلاً بطور مختصر به معرفی عوامل تاثیرگذار بر توسعه دیپلماسی علم و فناوری و یافته های این پژوهش پرداخته شده است:
۱٫ زیرساخت ها و الزامات
این عامل به معنای ایجاد شرایطی زیرساختی است که وجود آن برای اجرای اقدامات مرتبط با دیپلماسی علم و فناوری حایز اهمیت است. مورادی شامل فرهنگ سازی و آموزش نیروی انسانی، نگرش نهادهای مرتبط به دیپلماسی علم، باور داشتن و همیاری کردن بازیگران از این جهت که فعالیت های دیپلماسی علم را حمایت می کند یا خیر، حایز اهمیت است و نبود این شرایط ادامه روند دیپلماسی علم را می تواند مختل کند.
۲٫ ظرفیت سنجی
این عامل شامل مقوله های خودشناسی و مخاطب شناسی در دیپلماسی علم و فناوری می شود. رسیدن به یک شناخت از وضعیت موجود چه در داخل کشور و چه در کشورهای مخاطب، منجر به تصمیم گیری بر اساس نیازمندی ها و توانمندی های داخلی و خارجی می شود. بدین ترتیب اقدامات هدفمندتر و دوباره کاری ها کمتر خواهند شد.
۳٫ نظام سازی و برنامه ریزی
بر اساس پژوهش انجام شده نیاز است تا در حوزه دیپلماسی علم و فناوری نظام سازی شود و ساختارهای اجرایی و سیاست گذاری مشخص شوند. برنامه ریزی و سیاست گذاری واحدی صورت پذیرد، اهداف مشخص شوند و تقسیم کار بوجود آید و بتوان از ظرفیت ها استفاده و هم افزایی ایجاد کرد زیرا که در این عرصه بازیگران بسیاری در حال فعالیت هستند که برنامه ریزی و هماهنگی میان آن ها امری حیاتی بشمار می رود.
۴٫ تعاملات آکادمیک
این عامل اشاره به تبادلات آکادمیک دارد زیرا که ایجاد شبکه های دانشی در پیشرفت علم و فناوری بسیار تاثیرگذار هستند و می توانند منجر به دسترسی به منابع علمی، فناوری و راهگشای روابط سیاسی و فناورانه شوند به عبارتی دیگر می توانند باعث ایجاد ارتباطات با دنیا و دانشمندان شوند.
۵٫ برندینگ و ارتقای ساحت ملی
این عامل اشاره به استفاده از مکانیسم هایی (همچون دیپلماسی رسمی کشور، توجه به مشکلات و هنجارهای مشترک که ریشه علمی دارند، حضور در مجامع علمی بین المللی، نمایش دستآوردهای علمی و فناوری، استفاده از دانشمندان و چهره های بین المللی علمی و همکاری های علمی بین المللی) دارد که به بهبود و ارتقای چهره علمی و صلح دوستانه کشور کمک می کنند و منجر به ایجاد یا بهبود روابط سیاسی، علمی و فناورانه می شود.

این پژوهش در مدت زمان تقریبا سی ماه از زمستان ۱۳۹۱ و تحت هدایت دکتر علی بنیادی نائینی و دکتر حسین سالارآملی انجام پذیرفت و نهایتاً به داوری دکتر علی ملکی و دکتر علیرضا معینی موفق به کسب نمره کامل شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *