گفتگوی وزیر آموزش روسیه با واشنگتن پست:
تلاش های مسکو برای بازگشتن دانشمندان روسی به روسیه
جمعه ۰۴ دی ۱۳۹۴

دمیتری لیوانوف، وزیر آموزش روسیه، ماه گذشته مصاحبه ای با واشینگتن پست درباره فصول مشترک بین آموزش و سیاست در روسیه داشت. سخنان لیوانوف به فاصله کوتاهی بعد از بازدید وی از ایالات متحده آمریکا و دیدار وی با انجمن روس زبان علوم دانشگاهی و ایراد سخنرانی توسط وی در موسسه کنان در واشینگتن انجام شد. متن زیر خلاصه ای از مصاحبه انجام شده است:

imrs

درباره اهمیت جذب دانشمندان روس و بازگشت ایشان به روسیه صحبت کردید. چه پیشنهادی برای آنها دارید؟
«رویکرد ما این است که علوم مسئله ای بین المللی است و تقاضا برای جذب دانشمندان در سطح بین المللی در هر جایی وجود دارد و آنها می توانند در هر کشوری کار کنند.
در دهه ۱۹۹۰ روسیه احتمالاً بزرگترین هدیه دهنده دانشمندان به جهان بود و ده ها هزار نفر از دانشمندان ما در جستجوی شرایط بهتر کار کشور را ترک کردند. بقیه هم در روسیه ماندند ولی شروع به کار در سایر حوزه ها در کنار زمینه علمی خود کردند. این وضعیت برای علوم روسیه ضرری بسیار بزرگ بود و اکنون ما در حال اجرای برنامه های متعددی هستیم از جمله تخصیص کمک های مالی عظیم برای استقرار آزمایشگاه هایی مجهز به جدیدترین فناوری در دانشگاه ها، با این هدف که بتوانیم مجدداً روسیه را به لیست رهبران علمی جهان بازگردانیم. و البته ما به جمعیت پراکنده دانشمندان روسی و دانشمندانی که روسیه را ترک کرده اند، به چشم منبعی بسیار قدرتمند نگاه می کنیم.»

آقای ولادیمیر پوتین، رییس جمهور، امسال درباره کمک هزینه های خارجی و تخصیص بودجه برای ممانعت از سرقت دانشجویان جوان و مستعد روسیه صحبت کرد. آیا با سخنان ایشان موافق بودید؟
«جستجو به دنبال افراد جوان و مستعد در سرتاسر جهان هیچ اشکالی ندارد و هر کشوری که تمایل دارد تا دانشمندان طراز اول دنیا را در اختیار داشته باشد، این کار را انجام می دهد.
مهمترین مسئله برای ما این است که این کار ارتباطی به فعالیت های سیاسی یا تامین مالی فعالیت های سیاسی ندارد. فکر می کنم که هر برنامه بین المللی که با بودجه خارجی و در زمینه علوم طبیعی یا انسانی و یا در زمینه دانش عمومی در کشور ما اجرا می شود، تا زمانی که برنامه ای علمی به حساب می آید و ارتباطی به تامین مالی فعالیت های سیاسی یا جذب جوانان به فعالیت های سیاسی ندارد، هرگز منجر به واکنش های منفی نخواهد شد. ما قصد نداریم این کار را انجام دهیم و منظور از سخنان رییس جمهور هم همین بود.»

ولی تمایز قائل شدن بین علوم و سیاست در زمینه علوم اجتماعی کار بسیار مشکلی است. اجازه بدهید بنیاد داینستی [سلسله پادشاهان] را در نظر بگیریم که بعنوان عاملی خارجی در ترویج ماموریت آزادیخواهانه سازمانهای غیردولتی شناخته شده است.
«فکر می کنم همیشه می توان برای یکی درباره دیگری صحبت کرد. بنیاد داینستی با پشتیبانی مالی از تحقیقات علمی در حوزه های مختلف از جمله علوم طبیعی، ریاضیات، فیزیک و غیره ماموریت بسیار مهمی را اجرا کرد و همچنین کار بسیار مهمی هم در زمینه ترویج و تعمیم دانش علمی به انجام رساند. ولی در عین حال هزینه های مالی بسیاری از سازمان های غیردولتی را هم که درگیر فعالیت های سیاسی در فدراسیون روسیه هستند، تامین کرد. و این کار باعث شد تا وزارت دادگستری موضوع را بررسی کند.
کاری که این بنیاد در زمینه علوم انجام داد، هرگز و به هیچ وجه محرمانه نبود. برعکس، من برای فعالیت های بنیاد ارزش قائل بودم و خودم در ماه فوریه جایزه «وفاداری به علم» را از وزارت آموزش و پرورش به دیمیتری زیمین، بنیانگذار بنیاد، اهدا کردم.»

چگونه تنش های در حال افزایش بین روسیه و ایالات متحده آمریکا بر همکاری در زمینه آموزش و پرورش تاثیر گذاشته است؟
«می توانم بگویم که همکاری در زمینه آموزش و پرورش آسیبی از این وضعیت ندیده است – بلکه اساساً در همان سطح باقی مانده است. تماس های بین دانشگاهی همچنان برقرار است و می توانیم ببینیم که دانشگاه های ما و دانشگاه های آمریکا درست مثل سال گذشته یا ۱۰ سال قبل علاقه¬مند هستند تا با هم کار کنند.
البته در همکاری های علمی، محدودیت های خاصی در برخی بخش ها نظیر فناوری هسته ای و همکاری در زمینه انرژی وجود دارد.»

بر اساس گفتگوهایی که داشتم، متوجه شدم دغدغه هایی بین دانشگاهیان آمریکا در زمینه انجام تحقیقات سیاسی در روسیه وجود دارد چون ممکن است بخاطر کارهایی که انجام می دهند بازداشت شده یا جریمه شوند و شاید هم از کشور اخراج شوند. نقش وزارت در این موارد چیست؟
«من اطلاعات چندانی درباره تنبیه شدن دانشگاهیان به دلیل اختلاف نظر سیاسی یا ایدئولوژیکی خاص با مسئولان دانشگاه ندارم به غیر از یک استثنا: مورد نیژنی نووگورود که معاون نوآوری [کندریک وایت]، بعد از اینکه یکی از مفسران در یک برنامه های تلویزیونی اظهارات ناپسندی در مورد وی بیان کرد، اخراج شد.
در آن زمان من رسماً نقطه نظرات خود را بیان کردم. به اعتقاد من هر دانشگاه در روسیه یا در هر جای دیگر باید در اتخاذ خط مشی شخصی خود کاملاً آزاد باشد و باید بتواند کارکنانی را که خواهان آنها است استخدام کرده یا از کار برکنار کند. ولی اخذ چنین تصمیمی فقط بر مبنای اظهارات مطرح شده در یک برنامه تلویزیونی کار عاقلانه ای نیست.» [وایت بعدها بعنوان مشاور رییس دانشگاه در مقام خود تثبیت شد.]

این حس همچنان وجود دارد که در روسیه، سیاست در آموزش و پرورش نقش دارد و نیروهای سیاسی وجود دارند که می خواهند این اتفاق بیفتد.
«فکر می کنم سیاستمداران آنچه را که در آموزش و پرورش رخ میدهد از نزدیک مراقبت می کنند و البته این کار منطقی است، چون ما در دوره ای زندگی می کنیم که مملو از آشوب و آشفتگی در شرایط بین المللی است. این وضعیت ارتباط زیادی به اوکراین یا روابط دوجانبه ندارد بلکه بیشتر به چالش های جهانی مرتبط است که تمام کشورها با آن مواجه هستند. و البته این وضعیت منجر به چند قطبی شدن جامعه به شیوه ای خاص می شود آنهم نه در روسیه بلکه در آمریکا و هر کشور دیگر. به این دلیل است که سیاستمداران علاقه خود را به آموزش و پرورش، رخدادهایی که در مدارس روسیه رخ میدهد، مطالبی که معلم ها به دانش آموزان می گویند و مطالبی که در کتابهای درسی نوشته می شود اظهار می دارند».

آیا با سیاستمداران کشمکش ندارید؟
«خیر، تمایلی به مقاومت وجود ندارد. رویکرد ما این است که سیستم آموزش و پرورش بخشی از جامعه ما است و ایجاد گفتمان بین بخش های مختلف جامعه بسیار مهم است از جمله بین احزاب سیاسی، متخصصان آموزشی و غیره؛ به طوری که مردم بتوانند حرف بزنند و عقاید خود را مطرح کنند. بنابراین، موضع ما در اینجا مقاومت یا دفاع نیست.»

از نوعی ابتکار جدید دولتی برای کودکان مدرسه ای روس پشتیبانی کرده اید تا ارزشهای ملی روسی را افزایش دهید. روسها چه ارزشهایی را علی الخصوص تمایل دارند تا به کودکان مدرسه ای بیاموزند و آیا این ارزشها با ارزش های غربی تفاوت عمده ای دارد؟
«ما معتقد هستیم که هر جامعه یک سیستم برای رشد کودکان ایجاد می کند که نمی توان آن را رسماً در آموزش و پرورش، در مدارس یا دانشگاه ها مورد استفاده قرار داد. سازمانهای دولتی بسیار فعالی باید وجود داشته باشد که بر اجتماعی شدن جوانان تمرکز کند. این وضعیت با وجود گروه هایی از جوانان مانند پایونیرز (پیشگامان) و کومسومول، در دوره اتحاد جماهیر شوروی هم وجود داشت. این سازمانها در هر کشوری وجود دارند.
ما این سیستم غیررسمی را در دهه ۱۹۹۰ از دست دادیم. سازمان پایونیرز و کومسومول منحل شدند و اتفاقات زیادی رخ داد که برای آنها خوب بود. البته بیش از حد سیاسی شدن و ایدئولوژیک شدن چیزهای بدی هم داشت ولی نتایج خوبی هم برای آنها به بار آورد از جمله پروژه های اجتماعی و توسعه مهارت های رهبری. به هر حال، بسیاری از رهبران امروز ما قبلاً در سازمان کومسومول مناصب بسیار بالایی داشتند. بنابراین، این سیستم برای توسعه مهارت های نرم بود. چون مدارس باید کودکان را آموزش بدهند و سازمان های دولتی هم باید برای توسعه مهارت های رهبری کار کنند. به این دلیل است که فکر می کنم جنبش کودکان مدرسه ای گامی در این مسیر بسیار مهم خواهد بود.»

آیا در نظر شما این کار به منزله تلاش در جهت احیای آن سازمان هاست، یعنی پایونیرز و کومسومول؟
«فکر می کنم شباهت بین ابعاد این جنبش که در تمام مناطق، شهرها یا مدارس روسیه فعال خواهد بود با آن سازمانها، تنها مسئله ای است که در حال حاضر می توانیم درباره آن صحبت کنیم.»

لینک منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *